خانه / سلامت / مروری بر تجارب کشورهای مسلمان در آموزش سلامت جنسی

مروری بر تجارب کشورهای مسلمان در آموزش سلامت جنسی

سلامت نیوز:چگونه از کودکان در برابر آزار و خشونت جنسی مراقبت کنیم؟ کشورهای دیگر با فرهنگ مشابه چه تجربه‌ای دارند؟ به چه منبعی برای دریافت آموزش‌ها و اطلاعات اعتماد کنیم؟ این سوالات ذهن پدران و مادران زیادی را از دوران کودکی فرزندان‌شان مشغول می‌کند و به دنبال پاسخی برای آن می‌گردند.

به گزارش سلامت نیوز به نقل از ایسنا ، رسانه‌ای شدن ماجرای مدرسه‌ای پسرانه در غرب تهران، ماجرای تعرض به چند دختر ایرانشهری و مواردی مانند آن، دوباره موضوع ضرورت آموزش‌های پیشگیرانه و سلامت جنسی در جامعه را گوشزد می‌کند.

دکتر سید علی آذین – متخصص پزشکی اجتماعی و فلوشیپ پزشکی جنسی معتقد است: این که برخی افراد حتی در مقام اساتید دانشگاهی، کودکان را موجوداتی غیرجنسی تصور می‌کنند که می‌توان آنها را تا سن خاصی به صورت بسته بندی شده نگهداشت تا به وقت مناسب و سن ازدواج، آنها را باز کرد، تصوری عجیب است که هیچ مبنای علمی و تجربی ندارد. او معتقد است که وضع کشورهایی مانند پاکستان و مالزی از نظر طرح درست مسائل سلامت جنسی و آگاهی دهی در این باره برای دانش آموزان بهتر از ایران است.

وی در گفت‌وگو با ایسنا، درباره چگونگی ارائه آگاهی دهی جنسی به فرزندان توضیح می‌دهد و می‌گوید: هر انسان از بدو تولد تا مرگ به نوعی با موضوع سلامت جنسی سر و کار دارد، اما هر گروه سنی به اطلاعات و مراقبت‌های خاص خودش نیازمند است. کودکان در هر سنی باید اطلاعاتی را داشته باشند تا علاوه بر محافظت از سلامت جسمی و روانی آنها در برابر تهدیدات مختلف، پاسخگوی سوالات و کنجکاوی های آنها نیز باشد.

آذین اضافه می‌کند: خود والدین که این روزها نسبت به رفتار کودکان خود حساسیت بیشتری پیدا کرده‌اند، کاملا متوجه پرسشگری و جستجوگری‌های کودکان در حوزه جنسی (sexuality) هستند، البته گاهی به شدت از این موضوع نگران می‌شوند؛ بنابراین پدران و مادران در هر دو زمینه اولین نقش را در تعلیم و تربیت جنسی کودکان بازی می‌کنند.

با توجه به سواد سلامت جنسی در کشور که با وجود کمبود اطلاعات پژوهشی در مورد آن، حداقل بر اساس تجارب میدانی و بالینی من و همکارانم چندان مناسب به نظر نمیرسد، نمی‌دانم والدین تا چه حد بتوانند از عهده این کار برآیند، اما من و برخی همکاران در خصوص توانمندسازی آنها اقداماتی انجام داده‌ایم که یک نمونه آن به شکل مجموعه آموزشی «یک پیشنهاد ساده» در حال حاضر در فضای مجازی به شکل رایگان در اختیار والدین است. اهمیت و ویژگی این مجموعه در آن است که تلاش شده تا در محتوای برنامه، شرایط فرهنگی، اجتماعی و نظام ارزشی جامعه ما مورد توجه قرار گیرد.

این فلوشیپ پزشکی جنسی با بیان اینکه هر کشوری در خصوص تعلیم و تربیت جنسی کودکان و نوجوانان از روش‌هایی متناسب با شرایط اجتماعی، فرهنگی و ملاحظات اجرایی خود استفاده می‌کند، ادامه می‌دهد: چیزی که قابل قبول نیست، غفلت و حتی انکار چنین نیازی است.

موضوع جهانی شدن و انقلابی که در زمینه فناوری ارتباطات اتفاق افتاده است در کنار مزایای خود، آسیب پذیری‌های بالقوه‌ای را ایجاد می‌کند که دیگر مرز و سیاست و قانون و فرهنگ نمیشناسد؛ به همین دلیل این فرار از واقعیت است اگر تصور کنیم که تنها کودکان و نوجوانان ما به تعلیم و تربیت جنسی نیاز ندارند و باید تا ازدواج چشم و گوش آنها را بسته نگه داشت. اصولاً چنین ایده‌ای امروزه پیاده شدنی نیست.

کشورهای اسلامی با موضوع سلامت جنسی چه برخوردی دارند؟

آذین همچنین به تجربه کشورهای دیگر در زمینه تربیت جنسی اشاره می‌کند و می‌گوید: کشورهای در حال توسعه و همین‌طور کشورهای اسلامی مانند مالزی و پاکستان تجربه‌های خوبی در این زمینه داشته‌اند. نکته مهم در اغلب این کشورها این است که به موضوع آموزش جنسی (sexuality education) به شکلی علمی و تخصصی نگاه می‌کنند و آن را دست‌مایه جوسازی یا متاثر از جناح بندی‌های سیاسی نکرده‌اند.

شاید آنها به جای آن که منافع زودگذر سیاسی را در نظر بگیرند، با تعمق بیشتری به اهمیت تربیت نسلی می‌اندیشند که آینده ساز کشورشان است و باید توانمند پرورش یابد و دوران حساس کودکی و نوجوانی را با حداکثر سلامت جسمی و روانی طی کند.

آذین اضافه می‌کند: در کشور پاکستان، آموزش‌های سلامت جنسی و دوران بلوغ به شکل ادغام یافته در موضوع مهارت‌های زندگی ارائه می‌شود و در برخی مباحث مهارت‌های زندگی، با توجه به کم سوادی جدی در والدین، از آموزش معکوس (Reverse education) استفاده می‌شود؛ یعنی این کودکان و نوجوانان هستند که برخی مفاهیم را مثل مهارت‌های تصمیم گیری که در رفتارهای سالم هم نقش مهمی دارد، به والدین منتقل می‌کنند. به علاوه برای اغلب آسیب‌های حوزه سلامت جنسی نیز پژوهش و پیمایش‌های دوره‌ای و آمارهای مستند دارند که به شکل شفاف منتشر میشود و صرفا به دنبال سرپوش گذاشتن بر مسائل و انکار واقعیات نیستند.

این فلوشیپ پزشکی جنسی با تاکید بر اینکه غریزه در موجود زنده امری درونی است که به آن موجود اجازه می‌دهد زنده بماند و به تداوم نسل ادامه دهد، می‌افزاید: سرکوب چنین نیرویی با حیات و سلامت موجود زنده در تناقض است. در خصوص انسان نیز آن چه باید کنترل شود رفتار او است، نه نیازهای زیست شناختی و روان شناختی او. آنچه علم روان شناسی به عنوان «فرامن» یا super ego و علوم اعصاب تحت عنوان رفتار کورتیکال یا برگرفته از قشر مغز می‌شناسد و حتی با نظام ارزشی و دینی ما نیز در یک راستا است، اتخاذ رفتارهای کنترل شده با آگاهی از پیامدهای آنها و مسئولیت پذیری در خصوص آنها است.

کودک باید حریم اعضای خصوصی بدن خود را بداند

آذین همچنین درباره نوع اطلاعات لازم برای آموزش پیشگیری از آزارهای جنسی کودکان توضیح می‌دهد و می‌گوید: کودکان حتی بدون هیچ مداخله آموزشی در حال کسب اطلاعات از محیط اطراف هستند. درست و غلط‌ها در خانواده و روابط آدم‌ها در محیط، آنچه از طریق رسانه‌ها می‌فهمند و در نهایت احساس خودشان نسبت به بدن خودشان و دیگران، برای کودک حکم ورودی‌های اطلاعات را دارند، اما از نظر پیشگیری از آزارهای جنسی،

کودکان باید اعضای خصوصی بدن، قوانین آن و محدوده روابط با دیگران را بدانند. همچنین باید بدانند که هرکس حق دارد مانع لمس بدنش توسط دیگران شود، حتی افراد بزرگ‌تر از خودش. هیچ کس حق ندارد از او بخواهد که رازی را از پدر و مادرش مخفی نگاه‌ دارد. باید برای کودک مشخص شود اگر کسی کاری کرد یا چیزی خواست که خلاف میل کودک بود، به چه کسانی می‌تواند اطلاع دهد. این افراد می‌توانند پدر، مادر یا مربی مهد او باشند.

وی همچنین اضافه می‌کند: این قواعد باید هر چند وقت یک بار تکرار شوند؛ چون دلیلی ندارد که کودک فقط با یک بار صحبت در این خصوص همیشه این ملاحظات را به یاد داشته باشد. علاوه بر آن کودکان باید ببینند که خود بزرگترها هم نسبت به رعایت این حریم ها مثل پوشش یا تماس بدنی در روابط با دیگران مقید هستند.

در سنین بالاتر شرایط استفاده ایمن از اینترنت و موبایل و چگونگی تشخیص موقعیت‌های اجتماعی پرخطر مثل سوار خودروی غریبه شدن، استفاده از خوراکی یا داروی پیشنهادی از سوی افراد ناشناس و … باید برای آنها تشریح شود. همه این آموزش‌ها نباید باعث شود که والدین مسئولیت جدی خود را در مراقبت و محافظت از کودکان نادیده بگیرند و توقع داشته باشند که کودک در هر شرایطی درست عمل کند.

کنترل خشونت جنسی در گروی کاهش خشونت در جامعه

این متخصص پزشکی اجتماعی درباره راهکارهای کنترل آزار جنسی در دنیا می‌گوید: به جز مواردی از آزار جنسی که با اختلالات روانی خاصی مثل پدوفیلی یا کودک کامی در ارتباط هستند، سایر خشونت‌های جنسی بیشتر ریشه در خشونت، نفرت یا اعمال قدرت و کنترل دارند؛ یعنی ماهیت موضوع، اغلب جنسی نیست. به همین دلیل نیز کنترل خشونت‌های جنسی در گروی کاهش سطح کلی خشونت در جامعه است.

با توجه به این موضوع با تشدید مجازات‌ها مثل اعدام در ملاء عام از سطح این خشونت‌ها کاسته نمی‌شود. البته تشخیص، گزارش‌دهی، پیگیری جدی و مجازات عاملان در هر موقعیت و مقامی که هستند یا به عبارتی سیاست تحمل صفر در خصوص این موارد از جمله سیاست‌های تجربه شده‌ای است که در کنترل این خشونتها و نه حذف آنها موثر بوده است.

وی درباره امکان تشخیص مشکلات جنسی موثر زمینه‌ساز در آزارهای جنسی بیان می‌کند: اگر معاینات استخدامی به شکل کلاسیک و توسط متخصصان طب کار و با همکاری متخصصان سلامت روان انجام شود، می‌توان ابعاد خاصی از سلامت روانی افراد را غربالگری کرد؛ اما مشکل اینجاست که تشخصیص کژکامی‌های جنسی -اختلالاتی که به آنها انحراف گفته می‌شود، کار ساده ای نیست.

از طرفی همه آزارهای جنسی حتما توسط افراد بیمار اتفاق نمی‌افتد. اغلب افرادی که مرتکب کودک آزاری یا حتی آزار جنسی در بزرگسالان می‌شوند، هیچ مشخصه ظاهری یا رفتاری واضحی ندارند و می‌توانند به همه طبقات اقتصادی، اجتماعی و تحصیلی تعلق داشته باشند.

آذین همچنین تصریح می‌کند: در این خصوص بیش از غربالگری شخصی، باید سوابق افراد را در نظر گرفت و نظارت دائم در خصوص سوءرفتارهای جنسی در همه محیط‌های کاری و تحصیلی وجود داشته باشد. علاوه بر آن امکان طرح موارد و پیگیری عادلانه آنها، فضایی را فراهم کند که احتمال این رفتارها به حداقل برسد.

درباره ی ali

مطالب مرتبط

معتادان را برای تفریح آتش می‌زدم

سلامت نیوز: مرد آتش افروزی که صرفا برای خوش گذرانی و تفریح مردم را در پارک ها و فضاهای سبز در مناطق جنوب شهر تهران آتش می زد، دستگیر شد. به گزارش سلامت نیوز، روزنامه شرق نوشت: در پی انتشار تصاویر مختلف در فضای مجازی که در آنها جوانی حدودا ۳۰ساله حین استراحت کردن افراد در فضاهای سبز شهر تهران اقدام به آتش زدن آنها کرده بود، بررسی موضوع با دستور سردار حسین رحیمی، رئیس پلیس پایتخت، به صورت ویژه در دستور کار پلیس های تخصصی قرار گرفت. هم زمان با آغاز تحقیقات پلیسی، تماس های متعدد با مرکز فوریت های پلیسی ۱۱۰ برقرار و پیام های متعددی در فضای مجازی از سوی تعداد زیادی از شهروندان تهرانی گذاشته شد که در آن ضمن معرفی یکی از مجرمان سابقه دار در زمینه ارتکاب جرائم مختلف، درخواست دستگیری سریع این شخص را از پلیس داشتند. با شناسایی مهدی. ع (۳۳ساله) به عنوان فرد آتش افروز، متهم از سوی تیم عملیاتی پلیس پیشگیری در مخفیگاهش دستگیر شد و برای ادامه تحقیقات در اختیار اداره شانزدهم پلیس آگاهی تهران بزرگ قرار گرفت. در همان تحقیقات اولیه، دو دوست مهدی که او را در ارتکاب جرائمش همراهی کرده بودند، نیز به نام های اکبر ( ۲۱ساله) و محمود (۱۸ساله) شناسایی و دستگیر شدند. بررسی سوابق مهدی. ع نشان داد او از مجرمان سابقه دار در زمینه قدرت نمایی و آزار و اذیت به ویژه آزار و اذیت جنسی است که پیش از این بارها دستگیر و روانه زندان شده است. بررسی پرونده جرائم این متهم حکایت از آن داشت که وی اولین بار در تهران در سال ۱۳۸۵ به اتهام ضرب و جرح عمدی دستگیر و روانه زندان شده و در ادامه مجددا در سال ۱۳۸۵ به اتهام ضرب و جرح عمدی ، سال ۱۳۸۶ به اتهام سرقت ، سال ۱۳۸۷ به اتهام تخریب و قدرت نمایی با چاقو و ورود به عنف به منزل ، سال ۱۳۷۹ به اتهام سرقت مقرون به آزار و اذیت ، سال ۱۳۸۹ به اتهام جرح عمدی ، سال ۱۳۹۵ به اتهام سرقت مقرون به آزار ، سال ۱۳۹۶ به اتهام ضرب و جرح و سرقت مقرون به آزار و نهایتا آخرین بار به اتهام تخریب عمومی و اخلال در نظم و آرامش عمومی دستگیر و روانه زندان شده است. با آغاز تحقیقات از متهم و انتشار خبر اولیه دستگیری متهم، یکی از شهروندان با مراجعه به اداره شانزدهم پلیس آگاهی تهران بزرگ با طرح شکایت از متهم گفت مهدی. ع به قصد قدرت نمایی و انتقام گیری، او را به همراه دو نفر دیگر به بیابان های اتوبان تهران - قم منتقل و در آنجا با تهدید چاقو وی را آزار و اذیت کرده است. شاکی پرونده اخیر در ادامه اظهاراتش به کارآگاهان گفت: مهدی در زمان آزار و اذیت اقدام به فیلمبرداری و تصاویر آن را بین تعدادی از افراد محل منتشر کرده است. سردار علیرضا لطفی، رئیس پلیس آگاهی تهران بزرگ، با تأیید این خبر گفت: متهم با قرار قانونی صادره از سوی بازپرس شعبه پنجم دادسرای ناحیه ۳۳ تهران، برای انجام تحقیقات تکمیلی و شناسایی دیگر جرائم ارتکابی در اختیار اداره شانزدهم پلیس آگاهی تهران بزرگ قرار دارد. متهم در گفت وگویی کوتاه درباره جزئیات واقعه توضیحاتی داده و ادعاهایی را مطرح کرده که البته به اثبات نرسیده است. چرا مردم را در پارک ها آتش می زدی؟ این ماجرا مربوط به ٩ سال پیش است. من به تعدادی معتاد پول دادم و برای آنها لباس گرفتم. آنها لباس ها را می پوشیدند و در پارک می خوابیدند، من هم مقدار کمی بنزین روی آنها می ریختم و آتش می زدم. انگیزه ات از این کار چه بود؟ هدفم از این کار تفریح و خنداندن دیگران بود. چرا همدستانت از این وقایع فیلم برداری می کردند؟ من این کار را به تنهایی انجام می دادم و مردمی که داخل پارک بودند، از این ماجرا فیلم برداری می کردند. من اصلا از ماجرای فیلم برداری خبری ندارم. اگر ماجرا مربوط به ۹ سال پیش است، چرا فیلم ها تازه منتشر شده است؟ چند ماه قبل دو نفر از بچه های محل گفتند پیرمردی نقشه شومی در سر دارد و از من خواستند که با او برخورد کنم. من هم سراغ پیرمرد رفتم و به همراه همان دو پسر او را به سمت بهشت زهرا بردم. من فقط یک سیلی به او زدم اما ظاهرا بچه ها از او انتقام گرفته بودند. او از من شکایت کرد و من هم متواری بودم تا این که حدود ١٠ روز قبل بازداشت شدم. پیرمرد شاکی از من کینه به دل گرفت و فیلم هایم را منتشر کرد. این پیرمرد به اتهام تجاوز و آدم ربایی از تو شکایت کرده است. من فقط به او سیلی زدم. فکر نمی کردی ممکن است در این آتش افروزی ها کسی صدمه جدی ببیند؟ من بابت آتش زدن معتادان به آنها پول می دادم و آنها هم سریع از سوی دو نفر خاموش می شدند. تو با یکی از دوستانت هم همین کار را کرده ای و فیلم آن منتشر شده است. شش ماه قبل یکی از دوستانم را داخل سطل آشغال انداختم که این موضوع هم از روی شوخی بود و بعد از آن هم پلیس امنیت به سراغم آمد و من از او معذرت خواهی کردم و حتی به او مبلغی هم پول دادم. فیلمی از معذرت خواهی ام را هم در اینستاگرام منتشر کردم. سابقه فرار از مدرسه و حیوان آزاری هم داری؟ من تا پنجم دبستان درس خواندم. حیوانات را هم خیلی دوست دارم. ازدواج کرده ای؟ در ١٨سالگی ازدواج کردم اما بچه ندارم. چند سابقه کیفری داری؟ یادم نمی آید در کل چند سال به خاطر جرائمم زندان بودم اما چند سال قبل به دلیل زورگیری به ١٠ سال حبس محکوم و بعد از پنج سال حبس با سند آزاد شدم. در زندان متنبه شدم و واقعا از کارهایی که انجام دادم، پشیمان شدم. در خانواده ات فرد دیگری هم اهل خلاف هست؟ دو برادرم از متهمان سطح یک هستند ولی من سطح دو هستم آن هم به دلیل سوابقم. شغل اصلی ات چیست؟ شغلم ضایعات آهن است و با خودروی وانت پراید برادرم کار می کنم. الان درباره جرائمت چه فکری می کنی؟ از کاری که کرده ام پشیمانم و اگر آزاد شوم، به شهرستان می روم و دور خلاف را خط می کشم.