خانه / سلامت / هیپنوتیزم؛ از درمان تا کارآفرینی

هیپنوتیزم؛ از درمان تا کارآفرینی

سلامت نیوز:معنای لغوی و مصطلح هیپنوتیزم، خواب است. “هیپنو” در زبان یونانی به معنی خواب است اما چون به شکل طبیعی حادث نمی شود و فرد دیگری آن را ایجاد می کند، به آن “خواب مصنوعی” یا “خواب مغناطیسی” اطلاق می شود که مبنای علمی ندارد.

به گزارش سلامت نیوز، خراسان نوشت: از این عنوان به شیوه های مختلف وحتی مواردی که هیچ ارتباطی با هیپنوتیزم ندارد، استفاده شده است و مردم آن را با دغل کاری های شیادان اشتباه گرفته اند؛ به طوری که پاک کردن باورهای نادرست قبلی و جایگزین کردن روشمند این علم، کار را دشوار کرده است؛ بنابراین به مرجع علمی این حوزه مراجعه کردیم تا اطلاعات دقیق را در اختیار مخاطبان قرار دهیم. با این شیوه در بعضی از رشته ها و توسط متخصصان آشنا به درمان می توان به ارتقای کیفیت زندگی و بهبود بیماران کمک کرد. بنابراین نیاز است تا سواد جامعه را درباره این شیوه افزایش داد. به همین منظور امروز به تعریف وبررسی علمی آن می پردازیم .دکتر مهدی فتحی متخصص بیهوشی ، فلوشیپ بیهوشی قلب ، دانشیاربیهوشی دانشگاه علوم پزشکی مشهد و دبیر انجمن علمی هیپنوتیزم بالینی ایران در این باره توضیح می دهد.



تاریخچه

وی تاریخچه هیپنوتیزم را این طور بیان می کند: نقاشی غارنشینان ونوشته های ۳ هزار ساله، از آشنایی مردم از گذشته های دور با این شیوه درمانی حکایت می کند، به طوری که حکمای یونانی برای درمان بیماران از این شیوه – البته با تفاوت هایی – استفاده می کردند. آنان به خلسه فرومی رفتند تا با ارتباط با ماورا بتوانند بیماران را شفا دهند، زیرا معتقد بودند که انسان نمی تواند با نیروی بشری، بیماری فرد دیگری را درمان کند.همزمان با رشد علوم گوناگون، این رشته هم با نام های مختلفی که بر آن گذاشته می شد، پیشرفت هایی کرد و محققان زیادی دراین حوزه فعالیت کردند از جمله «آنتوان مسمر» که معتقد بود در هیپنوتیزم انتقال مغناطیس ازبدن یک فرد به فرد دیگر اتفاق می افتد(اصطلاح خواب مغناطیسی هم ازهمین جا گرفته شده است) او با این شیوه افرادی را درمان کرد، اما کالج سلطنتی انگلیس جلوی کار وی را گرفت و تا سال ها ازاین رشته استفاده نشد.همچنین «فروید» و «بروئر» از این شیوه استفاده کردند و اصطلاح هیپنوتیزم را “برید” پزشک انگلیسی که از آن در جراحی استفاده کرد، روی این شیوه نهاد و کم کم هیپنوتیزم به دانشگاه ها راه یافت.با انجام آزمایش های متعدد، ام- آر- آی عملکردی مغز، بررسی سیستم های دیداری وشنیداری وتعیین پتانسیل برانگیختگی، تاحدودی عملکرد هیپنوتیزم مشخص و در حیطه روانپزشکی هم زوایای دیگری از آن آشکار شد تا به حدی که از سال ۱۹۹۵ میلادی ازحوزه طب مکمل خارج شد و همانند روش های دیگر درمان مانند شیمی درمانی درزمره شیوه های درمانی در طب رایج قرار گرفت.


هیپنوتیزم در ایران

درایران هم سابقه هیپنوتیزم به زمان بوعلی سینا برمی گردد و حتی دراشعار شاعران و فلاسفه مفاهیمی از این علم به کار رفته است.امروزه مشخص شده است هیپنوتیزم مهارتی است که هر فردی می تواند با دانش و تمرین، آن را کسب کند. در طب جدید هم حدود ۵۰ سال از به کار گیری هیپنوتیزم می گذردومن سال ها از عمرم را صرف تحقیق وبه بار نشستن این رشته در ایران کرده ام.

به طور کلی می توانم بگویم ، در سال ۱۳۶۴ با کمک دکتر منافی رئیس سازمان نظام پزشکی وقت، اولین تشکیلات انجمن صنفی هیپنوتیزم در ایران شکل گرفت.یک دهه بعد با فعالیت اینجانب ودکترعلی شریفی روان پزشک ، برگزاری سمینارهای مختلف ورایزنی با وزارت بهداشت وتعاملات انجام شده، این رشته به عنوان یک رشته علمی به تایید وزارت بهداشت رسید و برای درمان به کار رفت. از سال ۱۳۸۰ تا الان حدود ۷ هزار نفر را که تایید درمانگری داشته اند، آموزش داده ایم.در سال ۱۳۹۱ اولین کنگره بین المللی هیپنوتیزم ایران درمشهد و با استقبال کشورهای مختلف، با ایده وتلاش من وهمکارانم در انجمن برگزار شد. سال بعد، کنگره با استقبال مواجه شد و تعداد سخنرانان خارجی به ۲۰ نفر رسید.در سال ۹۵ هم اولین کنگره کاربرد هیپنوتیزم در دندان پزشکی دردنیا توسط من درمشهد برگزار شد.کم کم دانشجویان علاقه مند شدند و پایان نامه های زیادی ارائه شد. با تلاش های فراوان هم اکنون هیپنوتیزم ایران جایگاه بسیارخوبی در دنیا دارد.باید بگویم هیپنوتیزم فن قابل اکتساب است و فرد درمانگرهر چه قابلیت بیشتری داشته باشد، موفق تراست. به عنوان مثال کسی که بداهه گوی خوبی است، در کارهیپنوتیزم موفق تر است؛ زیرا باید بتواند کلامش را هدایت کند و تصویری برای بیمار بسازد تا وی احساس درد نداشته باشد.


۲ عامل موفقیت

دو عامل درموفقیت هیپنوتیزم دخیل است؛ یکی توانایی ذاتی واکتسابی درمانگر است و دیگر توانایی تصویر سازی بیمار.اگرهردو شرط فراهم باشد، هرچه قدر بتوان بیماررا از فضای موجود منفک کرد میزان موفقیت این شیوه بیشتر است .

هیپنوتیزم هیچ عارضه ای ندارد

هیپنوتیزم به خودی خود هیچ عارضه ای ندارد اما کاربرد آن برای عده ای دارای محدودیت است از جمله افرادمبتلا به اوتیسم، اسکیزوفرنی وبه طور کلی افرادی که در برقراری ارتباط مشکل دارند .موفقیت آن به مهارت و توانایی درمانگر هم بستگی دارد؛ زیرا هیپنوتیزم رویکرد ارتباطی درمانگر و درمانجو است. و هرارتباط، پیامی به همراه دارد که باید مورد قبول وپذیرش قرارگیرد؛ بنابراین هرجا این سطح از ارتباط وجود داشته باشد، هیپنوتیزم اتفاق افتاده است.در هیپنوتیزم دو رویداد کاملا فیزیولوژیک اتفاق می افتد؛ یعنی بیمار باید از محیطی که قرار گرفته است جدا شود وبا تصویر سازی در محیطی با هدف خاص قرار بگیرد( اتفاقی که به طور طبیعی هر روزه برای همه ماپیش می آید). در واقع با این گفته من، تاریخ ۳هزار ساله هیپنوتیزم غیرعلمی زیرسوال می رود ونفی می شود، زیرا هپینوتیزم یک فرایند فیزیولوژیکی است ، نه ماورائی، نه مغناطیسی ونه عصبی.


دامنه کاربرد هیپنوتیزم

این شیوه علاوه بر درمان بیماران ، برای افراد سالم وحتی افرادی که می خواهند کیفیت زندگی خود را ارتقا دهند، کاربرد دارد. به عبارتی هم شیوه ای پیشگیرانه است وهم ارتقا دهنده. به عنوان مثال هیپنوتیزم سرطان را درمان نمی کند اما انگیزه ادامه زندگی را در بیماران سرطانی تقویت می کند.همان طور که می دانیم درمان به دومنظور اتفاق می افتد، یکی شیوه های درمان کننده و دیگری شیوه های تسکین دهنده . با این توصیف هیپنوتیزم برای سردردهای تنشی درمان کننده است و همچنین از تهوع واستفراغ حاملگی جلوگیری می کند؛ سوختگی های شدید، جراحی کیسه صفرا ،عمل جراحی فک وریشه دندان ،عمل جراحی فتق کشاله ران ،ام اس، سابقه فشارخون اولیه،تربیت کودکان بیش فعال و رینیت آلرژیک ازجمله مواردی بوده است که من روی آن بسیار کارکرده ام. اما به عنوان مثال در مورد شکستگی دست نمی تواند ترمیم کننده باشد، بلکه درد را تسکین می دهد.هیپنوتیزم قدرت مطالعه وتمرکز را بیشتر می کند. در حالات مختلف مغز امواج مختلفی ارسال می کند؛ زمانی که شما فکر خوب می کنید با زمانی که فکر بد می کنید یا زمانی که نماز می خوانید، مصرف انرژی و همچنین امواج مغزی متفاوت است.هیپنوتیزم هم یکی ازاین حالت هاست وبا رویا وخواب متفاوت است .درمانگربا کلام سوژه را به تصویر پردازی درباره موضوعی هدفمند منعطف می کند وفرد جذب موضوع می شود و از موضوعاتی که درگیر آن است، منفک می شود.به طور معمول در مغز هورمون های ضد درد( انکفالین) ترشح می شود، اگر با تصویر سازی برای بیمارمیزان این هورمون افزایش پیدا کند، فرد دیگر دردی را احساس نخواهد کرد.


مزیت دیگر هیپنوتیزم

در فرایند شرطی سازی بیمار حتی می توان در زمان بیداری کاری کرد که فرد احساس درد نداشته باشد.این شیوه برای جراحی ها و دندان پزشکی کاربرد زیادی دارد.


هیپنوتیزم پذیری

قبل از انجام هیپنوتیزم باید با فرد مصاحبه کنیم. یعنی شرح حال وی گرفته و بر اساس آن هیپنوتیزم پذیری فرد مشخص شود.به عنوان مثال اگر فردی سردرد توموری داردو با هیپنوتیزم درد کاهش یابد، دیگر وی به دنبال درمان نمی رود، در حالی که این مطلوب نیست. پس بر اساس مصاحبه شیوه کاربردهیپنوتیزم مشخص می شود . به عنوان مثال، بسته به نوع نیاز یک جا انگیزش لازم است وجایی آرامش و در ورزشکاران نیاز به ایجاد انگیزش بیشتراست در حالی که مادر در حال زایمان نیاز به آرامش دارد.


کار آفرینی هیپنوتیزم

گزافه نیست اگر بگوییم این رشته با زندگی روزمره ما گره خورده است حتی اگر متوجه آن نباشیم. به عنوان مثال بسیاری از مشکلات مربوط به همسران که به طلاق منجرمی شود با این شیوه قابل رفع است یامشکلاتی مانند ترس از بلندی، آزمون و… این رشته برای بسیاری از دانش آموختگان دارای مجوز درمان از وزارت بهداشت یا وزارت علوم زمینه بسیار مناسبی را برای فعالیت و کار آفرینی در این حوزه فراهم می کند.


سال ۲۰۱۹اولین کنگره هیپنوتیزم آسیا در مشهد برگزار می شود

ایران به عنوان قطب هیپنوتیزم آسیا در سال ۲۰۱۹ برگزارکننده اولین کنگره هیپنوتیزم آسیا با حضورروسای انجمن های هیپنوتیزم دنیا خواهدبود. قراراست در این کنگره پایه انجمن هیپنوتیزم آسیا بامرکزیت مشهد گذاشته شود.

درباره ی ali

مطالب مرتبط

جزئیات طرح "هر خانه یک پایگاه سلامت"

سلامت نیوز: سرپرست دفتر آموزش و ارتقای سلامت وزارت بهداشت ضمن تشریح اقدامات این وزارتخانه برای آغاز طرح "هرخانه یک پایگاه سلامت"، گفت: تا پایان سال در سه دانشگاه علوم پزشکی در شهرهای سمنان، کاشان و قزوین این طرح را به شکل پایلوت آغاز کرده و سپس در سراسر کشور اجرا خواهد شد. به گزارش سلامت نیوز، دکتر شهرام رفیعی فر در گفت وگو با ایسنا، ضمن ارائه تعریفی از خودمراقبتی، گفت: تمام اقداماتی که افراد انجام می دهند تا بتوانند از سلامت خود برای جلوگیری از بروز ناخوشی مراقبت کنند، در حیطه خودمراقبتی تعریف می شود. علم آگاهی نسبت به زمان مراجعه به پزشک، اقدامات اورژانسی پیش از مراجعه به پزشک، مراقبت از خود در زمان بیماری های مزمن غیرواگیر و... که فرد به شکل اکتسابی کسب می کنند تا به اقدامات پیشگیرانه و مراقبتی مبادرت ورزد، خودمراقبتی می گوییم. وی تمام اقداماتی که فرد انجام می دهد تا تندرست بماند و همزمان سلامت جسمی، روانی و اجتماعی اش حفظ شده و دچار حادثه نشود را از اقدامات خودمراقبتی خواند و اظهار کرد: طبق برآوردهای صورت گرفته مشاهده کردیم ۶۵ تا ۸۵ درصد تمام مراقبت ها از جنس خودمراقبتی است. پس از آنکه توانستیم با سیر بیماری های غیرواگیر مبارزه کنیم، درمان ها به مراقبت تبدیل شده اند؛ چراکه جنس بیماری ها تغییر کرده و دیگر مانند گذشته بیماری های واگیر در صدر لیست بیماری ها قرار ندارد و برای بیماری های غیرواگیر نیز همواره پیشگیری بهتر از درمان است؛ به همین دلیل پیشگیری از بروز بیماری نیز در دسته رفتارهای خودمراقبتی قرار می گیرد. سرپرست دفتر آموزش و ارتقای سلامت وزارت بهداشت با اشاره به بیماری فشارخون به عنوان یکی از بیماری های غیرواگیر که می توان با اصلاح سبک زندگی از بروز آن پیشگیری کرد، گفت: با داشتن تغذیه سالم، کاهش مصرف نمک، مدیریت وزن، مدیریت استرس، افزایش فعالیت و تحرک می توان جلوی آن را گرفت. در صورت بروز بیماری فرد ملزم می شود تا پایان عمر با خود مراقبتی بیماری را کنترل کرد تا عوارض ثانویه آن مانند سکته قلبی و مغزی برای فرد به وجود نیاید. وی با تاکید بر نقش افزایش سواد سلامت در دستیابی به موفقیت در خودمراقبتی، تصریح کرد: سواد سلامت، قدرت جذب، درک، نقد و تحلیل اطلاعات است برای اینکه انسان ها به سلامت خود اهمیت دهند؛ چراکه ما معتقدیم سلامت هدیه ای نیست که توسط پرسنل بهداشتی به مردم داده می شود؛ بلکه سلامت محصول انتخاب های مردم است و خودشان خالق سلامت هستند. فردی که آگاهانه سراغ مصرف دخانیات و الکل نمی رود یا آگاهانه میزان نمک مصرفی خود را کاهش می دهد در حال خلق سلامت برای خود و اطرافیانش است. بروز هرگونه محرومیت مانند فقر نیز می تواند در انتخاب افراد برای دستیابی به اهداف سلامت نقش داشته باشد. وی با اشاره به اینکه دولت گزینه های سلامت را عادلانه برای همه مردم فراهم می کند، خاطرنشان کرد: باید قدرت تشخیص، تمایز و سواد سلامت کافی را هم در اختیار مردم بگذاریم تا انتخاب کنند و در زندگی روزمره سلامت را برای خود برگزینند. پیش از این معتقد بودیم اگر به اندازه کافی پزشک، پیراپزشک، دندانپزشک، ماما، بیمارستان، تجهیزات و... داشته باشیم، سلامت در جامعه افزایش می یابد؛ در حالی که اکنون گفته می شود تمام این موارد ۱۵ تا ۳۵ درصد سلامت جامعه را تامین می کند و اکنون درک شده که باید بر آگاهی رسانی به مردم و افزایش سواد سلامت آنها تاکید بیشتری داشته باشیم تا ضمن خلق سلامت، نیازشان به مراجعه به پزشک و مصرف دارو کاهش یابد. رفیعی فر در خصوص برنامه های وزارت بهداشت برای اجرای برنامه های خود مراقبتی در سطح کشور، گفت: با کمک آموزش و پرورش، صدا و سیما و مطبوعات تلاش کردیم برای اینکه با استفاده از راهنماهای خودمراقبتی و تربیت سفیر سلامت دانش آموز، دانشجو و سفیر سلامت در خانواده ها، سواد سلامت را افزایش دهیم. علاوه بر آن که تربیت سفیر سلامت دانش آموز از اقدامات بسیار خوبی است که انجام شده، تعریف کتاب سلامت و بهداشت برای پایه دوازدهم متوسطه از اقدامات خوبی است که با همکاری آموزش و پرورش صورت گرفته است؛ البته برای سایر مقاطع تحصیلی نیز کتاب هایی با زمینه سلامت و بهداشت در دست تالیف داریم و آموزش خود را در سایر پایه ها به زودی آغاز خواهیم کرد. سفیران سلامت دانشجویی تربیت شده نیز به همسالان خود آموزش هایی در جهت رفتارهای پرخطر نظیر تغذیه نامناسب، عدم تحرک، مصرف سیگار و الکل، مصرف مواد مخدر، حوادث و رفتارهای پرخطر جنسی بدهند. وی با بیان اینکه سفیران سلامت در خانوار نیز مسئولت حفظ سلامت خود و اعضای خانواده شان را دارند، اضافه کرد: در همین راستا در آینده نزدیک با برنامه هرخانه یک پایگاه سلامت به تحقق هرچه بهتر این هدف کمک خواهیم کرد. وزارت بهداشت در نظر دارد تا پایان سال در سه دانشگاه علوم پزشکی در شهرهای سمنان، کاشان و قزوین این طرح را به شکل پایلوت آغاز کرده و سپس در سراسر کشور اجرا خواهد شد. نکته قابل توجه آن است که برنامه های خودمراقبتی ما بر اساس سطح سواد مردم طراحی شده است و در هر گروه ارائه می شود. در این بین کار اطلاع رسانی به افراد کم سواد و بی سواد به عهده رابطین سلامت است. سرپرست دفتر آموزش و ارتقای سلامت وزارت بهداشت ادامه داد: رابطین سلامت نیروهای مردمی هستند که در برنامه هر خانه یک پایگاه سلامت از ظرفیت آنها استفاده می شود. طبق پیش بینی های صورت گرفته به ازای هر ۴۰ خانواری که سفیر سلامت خانواده در آنها تربیت می شود، یک رابط سلامت خانواده داریم که ارتباط بین این سفیران را با خانه های بهداشت برقرار می کند. همچنین در خانواده هایی که فرد واجد شرایط به عنوان سفیر سلامت ندارند، توسط رابط سلامت تحت پوشش آموزش ها قرار می گیرند. وی با تاکید بر اینکه طرح هرخانه یک پایگاه سلامت بر آموزش خانواده ها تکیه دارد، اظهار کرد: با آموزش درست، قدرت انتخاب و تحلیل به مردم می دهیم و می توانند یاد بگیرند چگونه بیمار نشوند تا نیازی به مراجعه به پزشک و دریافت دارو نیز نداشته باشند. رفیعی فر ادامه داد: به طور مثال ۱۰ درصد افراد بالای ۱۸ سال در جامعه سیگاری هستند، ۴۸.۶ درصد جمعیت بالای ۱۸ سال به اندازه کافی میوه و سبزی مصرف نمی کنند، ۹۰.۳ درصد جمعیت بالای ۱۸ سال نیز تحرک مناسب ندارند. مشاهده این موارد نشان می دهد تا چه میزان جمعیت جوان کشور در معرض خطر بیماری های غیرواگیر قرار دارد و این امر اهمیت خودمراقبتی را نشان می دهد.